Bộ luật Dân sự

File đính kèm

  • Tải về BÁO CÁO RÀ SOÁT VĂN BẢN PHÁP LUẬT – BỘ LUẬT DÂN SỰ

RÀ SOÁT VĂN BẢN PHÁP LUẬT – BLDS 2005

Trần Thị Quang Hồng

Nguyễn Hồng Hải

Đỗ Thúy Hằng

phối hợp với Công ty Luật Baker & McKenzie

I. BỐI CẢNH RÀ SOÁT

Khác với các ngành luật hành chính hay luật về tổ chức nhà nước, pháp luật dân sự điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể trong xã hội (chủ yếu là các cá nhân, tổ chức) trong suốt quá trình tồn tại của chủ thể đó trong đời sống xã hội và trong mối quan hệ với các chủ thể khác nhằm đáp ứng nhu cầu tồn tại, phát triển của chủ thể đó trong đời sống xã hội (còn gọi là quan hệ tư). Do nhu cầu tồn tại và phát triển là nhu cầu chung và bình đẳng giữa các chủ thể trong xã hội nên việc điều chỉnh pháp luật đối với quan hệ tư cũng phải dựa trên sự bình đẳng và tôn trọng quyền tự định đoạt của các chủ thể. Điều này tạo ra sự khác biệt của luật dân sự với các ngành luật khác mà quyền tự định đoạt của các chủ thể phụ thuộc vào các quyết định hành chính của cơ quan nhà nước.

Bộ luật Dân sự có vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống pháp luật của các nước có truyền thống pháp luật thành văn. Đây là sản phẩm của quá trình pháp điển hóa pháp luật dân sự, là một sự tập trung và có hệ thống cao các quy tắc điều chỉnh của pháp luật dân sự. Bộ luật Dân sự thể hiện những quan điểm cơ bản nhất của nhà nước trong điều chỉnh các quan hệ pháp luật tư, thiết lập các nguyên tắc quan trọng nhất cho các mối quan hệ trong đời sống dân sự, đồng thời xác lập các quy tắc điều chỉnh cho quan hệ dân sự phát sinh (thậm chí cả những trường hợp được dự liệu có thể phát sinh). Các đạo luật điều chỉnh các khía cạnh khác nhau của quan hệ pháp luật tư (như thương mại, đất đai, tín dụng, sở hữu trí tuệ….) đều phải căn cứ vào các nguyên tắc chung của Bộ luật Dân sự. Điều này có nghĩa là việc soạn thảo các quy định của Bộ luật Dân sự phải là một quá trình tổng hợp các vấn đề cần điều chỉnh trong đời sống xã hội dân sự và thiết lập các quy tắc điều chỉnh dựa trên sự nghiên cứu thấu đáo các nguyên lý điều chỉnh của pháp luật dân sự cũng như các đặc thù của quan hệ pháp luật dân sự trong xã hội của mỗi quốc gia. Đồng thời, với phạm vi rộng lớn, Bộ luật Dân sự cần thiết phải được xây dựng với kỹ thuật lập pháp cao để hệ thống lại toàn bộ những vấn đề cần điều chỉnh trong đời sống pháp luật tư và có những quy tắc cần thiết dự liệu những vấn đề có thể phát sinh. Việc đảm bảo các yêu cầu này không chỉ phát huy vai trò của Bộ luật Dân sự trong quá trình phát triển xã hội của mỗi quốc gia mà còn đảm bảo cho sức sống của Bộ luật Dân sự trong sự phát triển của lịch sử.

Quá trình pháp điển hóa Bộ luật Dân sự đã được biết đến từ lâu trên thế giới với Bộ luật Dân sự Pháp (còn gọi là Bộ luật Dân sự Napoleon) năm 1804,

Bộ luật Dân sự Đức ra đời năm 1896. Ở nhiều quốc gia khác, quá trình pháp điển hóa này diễn ra muộn hơn, chẳng hạn ở Hà Lan, Bộ luật Dân sự được ban hành năm 1987 . Ở Nhật Bản, Bộ luật dân sự ra đời năm 1999, được sửa đổi bổ sung gần đây nhất vào năm 2006. Ở Cam-pu-chia, với sự hỗ trợ soạn thảo của các chuyên gia Nhật Bản, Bộ luật Dân sự đã ra đời năm 2007.

Bộ luật Dân sự của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam được ban hành năm 1995 và sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Bộ luật Dân sự (sửa đổi) 2005. Cả Bộ luật Dân sự năm 1995 và 2005 ở Việt Nam đều được ban hành trong những điều kiện hết sức đặc thù. Bộ luật Dân sự 1995 được ban hành trong bối cảnh Việt Nam đã tiến hành công cuộc Đổi mới được gần 10 năm. Rõ ràng, sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động kinh tế và các giao lưu trong đời sống xã hội sau khi Đổi mới được phát động năm 1986 đã thúc đẩy một cách mạnh mẽ nhu cầu phải có một Bộ luật Dân sự điều chỉnh. Trong khi đó, năm 2005 là thời điểm bản lề để Việt Nam hoàn tất các bước cần thiết cho việc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO, trong đó có việc rà soát và điều chỉnh pháp luật cho phù hợp với các cam kết của Việt Nam trong khuôn khổ tổ chức này. Bộ luật Dân sự với vị trí là đạo luật chung điều chỉnh các quan hệ tư có thể không phải là một ngoại lệ. Tuy nhiên, cũng vì được ban hành khá nhanh chóng và trong bối cảnh như vậy nên cũng có ý kiến cho rằng đây cũng là nguyên nhân khiến Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa được ban hành dựa trên những nghiên cứu đầy đủ và còn rất nhiều vấn đề còn phải được bàn thảo, từ kỹ thuật lập pháp đến nội dung các quy định cụ thể[1]. Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Dân sự đã được đưa vào Chương trình xây dựng Luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa XII, tuy nhiên, trong quá trình soạn thảo, việc sửa đổi, bổ sung một số điều gặp rất nhiều vướng mắc. Chính vì vậy, việc ban hành Bộ luật Dân sự sửa đổi đã được đưa vào Chương trình xây dựng Luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII, với chủ trương sửa đổi cơ bản bộ luật này.

II. PHẠM VI, MỤC ĐÍCH RÀ SOÁT

Đời sống của các doanh nghiệp, với tư cách là một chủ thể quan trọng của pháp luật tư được điều chỉnh và chịu tác động rất lớn bởi các quy tắc của Bộ luật Dân sự, từ xác định tư cách chủ thể trong các quan hệ mà doanh nghiệp tham gia vào đến việc xác định tài sản của doanh nghiệp, các quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong các giao dịch dân sự đều chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự.

Báo cáo rà soát này phân tích các quy định của Bộ luật Dân sự (sửa đổi) 2005 mà doanh nghiệp gặp vướng mắc khi áp dụng với mục đích góp thêm ý kiến vào quá trình sửa đổi Bộ luật Dân sự hướng tới một môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Trong khuôn khổ đó, báo cáo không phân tích tất cả những nội dung được coi là bất cập của Bộ luật Dân sự, cũng không có tham vọng phân tích về những vấn đề lớn của Bộ luật Dân sự như cấu trúc hay kỹ thuật lập pháp. Việc đặt ra nhu cầu sửa đổi Bộ luật Dân sự xuất phát từ lợi ích phát triển của các doanh nghiệp là mục tiêu quan trọng nhất mà báo cáo này đặt ra.

Việc rà soát các quy định của Bộ luật Dân sự trong báo cáo này cũng đặt trong bối cảnh đã nhiều đạo luật chuyên ngành điều chỉnh các quan hệ tư thuộc lĩnh vực pháp luật dân sự như Luật Thương mại, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đất đai đã được ban hành. Do vậy, các quy định của Bộ luật Dân sự cũng sẽ được phân tích trong mối liên hệ với các đạo luật liên quan và những đề xuất, trên cơ sở đó cũng sẽ được đưa ra trên cơ sở khẳng định Bộ luật Dân sự quy định những vấn đề nền tảng cho các giao dịch dân sự, tạo cơ sở pháp lý chung cho các quy định pháp luật dân sự đồng thời tôn trọng vị trí của luật chuyên ngành.

III. TIÊU CHÍ RÀ SOÁT:


...

Để đọc toàn văn báo cáo, mời bạn tải toàn văn theo File đính kèm tại đầu trang

Ý kiến đóng góp

Tổng số 0 ý kiến. Trang 1/0
Xin hãy điền đầy đủ những thông tin yêu cầu ở form sau và gửi ý kiến của bạn cho chúng tôi.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp của các bạn.
Họ và tên : *
Địa chỉ :
Email : *
File đính kèm :
Ý kiến của bạn : * (tối đa 3500 ký tự)
* Mã bảo vệ: